Το ζήτημα της στέγασης και ειδικότερα η ανάγκη για πιο προσιτές κατοικίες έχει βρεθεί στο επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων, τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ελληνική κυβέρνηση ανέδειξε το θέμα κατά τη συζήτηση του Προϋπολογισμού, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που βασίζεται σε πέντε βασικούς άξονες παρέμβασης.
Η στεγαστική κρίση δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με ευρωπαϊκά στοιχεία, περίπου το 10% των πολιτών αδυνατεί να ανταποκριθεί εγκαίρως στις υποχρεώσεις που σχετίζονται με το ενοίκιο ή το στεγαστικό του δάνειο, κυρίως λόγω του υψηλού κόστους κατοικίας σε σχέση με το εισόδημα.
Ιδιαίτερα στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, η πίεση είναι εντονότερη, καθώς ένας στους δέκα κατοίκους δαπανά πάνω από το 40% των αποδοχών του για στεγαστικές ανάγκες.
Έξι νέες παρεμβάσεις στη στεγαστική πολιτική για το 2026
Σε εθνικό επίπεδο, η πολιτική για τη στέγαση ενισχύεται με έξι νέες δράσεις που έρχονται να συμπληρώσουν υφιστάμενα προγράμματα, όπως το «Ανακαινίζω – Ενοικιάζω», το «Σπίτι μου» και τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Πρόγραμμα εκτεταμένης ανακαίνισης κατοικιών
Προβλέπεται επιδότηση που μπορεί να φτάσει έως και το 90% του κόστους ανακαίνισης, με συνολικό προϋπολογισμό 400 εκατ. ευρώ. Το μέτρο στοχεύει στην επαναφορά παλαιών και ανενεργών κατοικιών στην αγορά, με ανώτατο ποσό ενίσχυσης τα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο.
Τα εισοδηματικά κριτήρια ορίζονται στις 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Επιστροφή ενοικίων σε εργαζόμενους εκτός μεγάλων αστικών κέντρων
Προβλέπεται επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως για περίπου 50.000 εκπαιδευτικούς, νοσηλευτές και ιατρούς που υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Το μέτρο εφαρμόζεται χωρίς εισοδηματικά κριτήρια και στοχεύει στη στήριξη της διαμονής τους σε περιοχές με αυξημένες ανάγκες στελέχωσης.
Μετατροπή δημοτικών και κρατικών κτιρίων σε κατοικίες
Δημοτικά και κρατικά ακίνητα σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές θα αναβαθμιστούν και θα αξιοποιηθούν ως κατοικίες για δημόσιους υπαλλήλους, βελτιώνοντας τις συνθήκες διαβίωσης και την προσβασιμότητα στις απομακρυσμένες περιοχές.
Περισσότεροι περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση
Οι υφιστάμενοι περιορισμοί επεκτείνονται και στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ακίνητα που αλλάζουν ιδιοκτησία θα διαγράφονται αυτόματα από το Μητρώο Βραχυχρόνιας Διαμονής, με στόχο να αυξηθεί η διαθεσιμότητα κατοικιών για μακροχρόνια μίσθωση.
Κίνητρα για επενδύσεις σε προσιτή κατοικία
Θεσπίζεται νέο πλαίσιο που ενθαρρύνει ιδιωτικές επενδύσεις σε ακίνητα τα οποία θα διατίθενται αποκλειστικά για μακροχρόνια ενοικίαση τουλάχιστον δέκα ετών. Τα μισθώματα θα εκπίπτουν φορολογικά, ενώ το ανώτατο ύψος τους θα καθορίζεται κεντρικά, ώστε να διασφαλίζονται προσιτές τιμές.
Πολεοδομικές παρεμβάσεις για αύξηση του οικιστικού αποθέματος
Προωθούνται αλλαγές που διευκολύνουν τη μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων σε κατοικίες. Εγκαταλελειμμένα ή ημιτελή ακίνητα θα εντάσσονται σε καθεστώς επενδυτικών κινήτρων, προκειμένου να επανενεργοποιηθούν.
Η «Κοινωνική Αντιπαροχή» ως νέο εργαλείο στέγασης
Ένα νέο μοντέλο συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα εισάγεται μέσω της «Κοινωνικής Αντιπαροχής». Ιδιώτες επενδυτές θα αναλαμβάνουν την κατασκευή ή ανακαίνιση ανεκμετάλλευτων δημόσιων ακινήτων, χωρίς οικονομική επιβάρυνση για το Δημόσιο.
Από τα ακίνητα που θα προκύπτουν, τουλάχιστον το 30% θα παραμένει στο κράτος και θα διατίθεται με χαμηλό ενοίκιο σε νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά. Τα υπόλοιπα θα διατίθενται στην ελεύθερη αγορά, ενισχύοντας το συνολικό οικιστικό απόθεμα.
Παράλληλα, ανενεργά στρατόπεδα θα αξιοποιηθούν σε συνεργασία με το Υπουργείο Άμυνας. Από τις νέες κατοικίες, το 25% θα καλύπτει ανάγκες στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ το 75% θα προορίζεται για κοινωνική στέγη.
Ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για προσιτή κατοικία
Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βασίζεται σε πέντε άξονες που συνδυάζουν θεσμικές παρεμβάσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία.
Κεντρικοί στόχοι είναι η ταχύτερη και πιο οικονομική κατασκευή κατοικιών μέσω καινοτόμων μεθόδων, η απλοποίηση κανονισμών και αδειοδοτήσεων, καθώς και η ενίσχυση επενδύσεων σε κοινωνική και φοιτητική στέγη.
Παράλληλα, προβλέπεται κινητοποίηση δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη της στεγαστικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια, καθώς και ειδικές δράσεις για τις πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, με στόχο τη μείωση του κόστους πρόσβασης στην κατοικία.
