Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει ένα νέο, πιο αυστηρό πλαίσιο για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb και Booking, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις επιπτώσεις που έχει η ανεξέλεγκτη εξάπλωσή τους στην αγορά κατοικίας και στην πρόσβαση των πολιτών σε προσιτή στέγη.
Ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, χαρακτήρισε το πρόβλημα «τεράστιο και πανευρωπαϊκό», επισημαίνοντας ότι το μοντέλο των βραχυχρόνιων μισθώσεων συμβάλλει σημαντικά στη στεγαστική κρίση που πλήττει πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Όπως τόνισε, η πρακτική αυτή περιορίζει τη διαθεσιμότητα σπιτιών, ωθεί τα ενοίκια προς τα πάνω και εκτοπίζει τους κατοίκους από ολόκληρες γειτονιές, μετατρέποντάς τες σε τουριστικές περιοχές.
Η κατάσταση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τη Eurostat, μεταξύ 2010 και 2023 οι τιμές των κατοικιών στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 48%, ενώ τα ενοίκια σημείωσαν άνοδο 22% – τη στιγμή που ο πληθωρισμός ήταν 36%.
Το 2023, σχεδόν 1 στους 10 Ευρωπαίους (9%) δαπανούσε πάνω από 40% του εισοδήματός του για στέγαση. Η Ελλάδα βρίσκεται στις πρώτες θέσεις, με 29% των πολιτών της να επιβαρύνονται τόσο πολύ, έναντι 15% στη Δανία και 13% στη Γερμανία.
Η Κομισιόν παραδέχεται αποτυχία και αναλαμβάνει δράση
Ο Δανός Επίτροπος αναγνώρισε ότι έως σήμερα οι Βρυξέλλες δεν έχουν ανταποκριθεί επαρκώς στα θεμελιώδη προβλήματα που προκαλεί η κρίση στέγης.
Υπογράμμισε ότι πλέον είναι κοινή παραδοχή πως το ζήτημα έχει σαφώς ευρωπαϊκή διάσταση, και όχι απλώς εθνική.
Ο Γιόργκενσεν έχει ήδη αναλάβει τη σύνταξη του πρώτου ευρωπαϊκού σχεδίου δράσης για προσιτή στέγη, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί τον Δεκέμβριο, νωρίτερα απ’ ό,τι είχε αρχικά προγραμματιστεί (2026). Η επίσπευση, όπως εξήγησε, οφείλεται στην επείγουσα κοινωνική διάσταση του προβλήματος.
«Όταν η στέγη μετατρέπεται αποκλειστικά σε εμπόρευμα και εργαλείο κερδοσκοπίας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές επιπτώσεις, τα προβλήματα είναι αναπόφευκτα», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Τα πιθανά μέτρα που εξετάζονται
Αν και δεν αποκάλυψε συγκεκριμένες λεπτομέρειες, ο Επίτροπος ανέφερε ότι η Κομισιόν μελετά παραδείγματα κρατών-μελών που έχουν ήδη εφαρμόσει περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις.
Στο τραπέζι βρίσκονται προτάσεις όπως:
- Νέοι κοινοί κανόνες σε επίπεδο ΕΕ για τις πλατφόρμες Airbnb και Booking,
- Αυστηρότερο κανονιστικό πλαίσιο,
- Ακόμη και ριζοσπαστικά μέτρα, όπως η επιβολή φόρου 100% επί της αξίας ακινήτων που αγοράζουν μη Ευρωπαίοι επενδυτές.
Παράλληλα, εξετάζεται ενίσχυση των δικαιωμάτων των ενοικιαστών και χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, προκειμένου οι κυβερνήσεις να μπορούν πιο εύκολα να επιδοτούν ή να προσφέρουν φορολογικά κίνητρα για τη στέγαση.
Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη στέγη
Τον προηγούμενο μήνα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε δηλώσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι η ΕΕ χρειάζεται «μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζει τη στέγη».
Παράλληλα, προανήγγειλε τη διοργάνωση της πρώτης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ για τη Στέγη, με στόχο να ανέβει το θέμα στην κορυφή της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν την ερχόμενη εβδομάδα τις θέσεις τους για τη νέα στρατηγική, ενώ ευρωβουλευτές από την Ομάδα των Σοσιαλιστών προτείνουν πρόγραμμα 300 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και δάνεια για στέγαση, καθώς και αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων ώστε να επιτρέπεται μεγαλύτερη δημόσια δαπάνη στον τομέα αυτό.
Ο Γιόργκενσεν δεν ανέφερε συγκεκριμένο ποσό, ωστόσο παραδέχθηκε ότι θα χρειαστούν σημαντικά δημόσια κεφάλαια για να κινητοποιηθεί και ιδιωτική χρηματοδότηση.
Η αναθεώρηση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού έχει ήδη διπλασιάσει τα κονδύλια για στέγαση – από 7 δισ. σε 15 δισ. ευρώ.
«Όπως στην πανδημία, χρειάζεται κοινή ευρωπαϊκή απάντηση»
Κλείνοντας, ο Επίτροπος παρομοίασε τη στεγαστική κρίση με την πανδημία της Covid-19, υπογραμμίζοντας πως και αυτή απαιτεί συλλογική ευρωπαϊκή δράση.
«Όπως τότε με τα εμβόλια, έτσι και τώρα, σε νέες κρίσεις πρέπει να επαναπροσδιορίζουμε τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.
